Portekiz’deki 3 Farklı Lizbon :
Pardon? Siz Lizbon’un Neresindensiniz?
Portekiz turuna çıkmadan önce mutlaka bilmeniz gereken bir şey var. Portekiz’de Lizbon, Porto vs. dediğinizde, iç içe ama iki (hatta 3) ayrı yerden bahsetmiş oluyorsunuz. “Nasıl yani?” diye sorduğunuzu duyar gibiyim. Şöyle ki;
Portekiz, en basit açıklamasıyla federal yapıdakilere biraz benzer şekilde bölge içinde bölgeler, onun içinde de şehirler olarak yönetiliyor.
Bir süre sonra alışıyor olsanız da, alt idari birimlere inildikçe açılan bu yönetim usulü ilk bakışta çok kafa karıştırıcı olabiliyor. Özellikle de terimlerin anlamını bilmediğinizde…
… ve söz konusu Lizbon olduğunda.
Çünkü bir “Lizbon Metropolitan Bölgesi” olarak geçen ve coğrafi bölge olan Lizbon var, bir idari bölge olan Lizbon var, bir de bu idari bölgenin içinde başkent olan Lizbon var.
Aynı şey, Porto, Leiria gibi birçok şehir için de geçerli. Yani Porto şehrinin bağlı olduğu idari bölgenin adı da Porto … gibi, gibi.
Ama merak etmeyin dostlar. Kafanızı karıştırmaya değil, işinizi kolaylaştırmaya geldim.
Bir sözlük titizliğinde hazırladığım bu rehberde, bu ayrımları size öyle güzel açıklayacağım ki, Portekiz’de nereye seyahat ediyor olursanız olun işinize yarayacak.
Portekiz'de Genelden Özele İdari Bölgeler
Şimdi dostlar, Portekiz haritasına zum yapa yapa ilerleyeceğiz gibi düşünün.
Önce Portekiz’e şöyle bir kuşbakışı bakalım.
Anakara, Azorlar ile Madeira Adaları’ndan oluşan Portekiz, 2’si özerklik şeklinde olmak üzere 7 coğrafi bölgeden müteşekkil: Norte, Centro, Lizbon Metropolitan Bölgesi, Alentejo, Algarve ve Azorlar ile Madeira Adaları. (Bkz. Aşağıdaki harita – 1)
Portekiz anakarası ise (yani Azorlar ve Madeira adaları haricinde kalan kısım) 18 idari bölgeden oluşuyor. Bunlara “district” (ya da Portekizce “distrito“) deniyor. İşte bu bölgelerden biri de, “Lizbon”.
Aşağıdaki haritada (Harita – 2) bölgeleri ve kırmızı daire içine alınmış olan Lizbon’u görebilirsiniz.
Bu ana bölgeler de kendi altında yerel idarelere ayrılıyor ve bunlara ise Portekizce “Concelho” diyorlar. Bizim bildiğimiz anlamda bir şehir diyebiliriz. (Bkz. Harita 3)
Ben kolaylık olması için yine Lizbon’dan ilerleyeceğim. O yüzden yine Lizbon’a doğru haritayı yakınlaştıralım.
Ve göreceksiniz ki, Lizbon bölgesindeki bu alt idarelerden birinin adı da yine Lizbon. Yani “Bir ben var ki bende, benden içeri” gibi bir durum. Ve turistlerin “Lizbon” olarak bildiği ya da başkent olan Lizbon da işte bu Lizbon. ( Kısaca Metropolitan Lizbon > Lizbon Bölgesi > Lizbon şehri şeklinde sıralarsak özetlemiş olurum sanırım.)
Şimdi bu kadar bilgiyi neden verdim, onu söyleyeyim:
Çünkü Lizbon’u gözünüzde bu şekilde canlandırabiliyor olmanız, özellikle seyahatiniz sırasında size büyük kolaylık sağlayacak da ondan.
Aksi halde sıklıkla yapılan hataya düşüp, “Lizbon” denince balıklama atlayıp, “Aman nasılsa Lizbon’daymış, gidilir bir şekilde.” dediğiniz yerin Lizbon “merkeze” 50 km ötede olduğunu görünce hafiften dumura uğrayabilirsiniz.
Bir örnek vereyim:
Ben birkaç sene öncesinde Portekiz’e ilk geldiğimde, toplu taşıma kartları “Viva Lisboa” diye geçerdi ve Lizbon bölgesinin her yerini ve bütün vesaitleri kapsamazdı mesela. Ve bu ayrımı öğrenene kadar kartı nasıl kullanacağımı, nereye kadar geçerli olduğunu anlamak tam bir işkence olabiliyordu. (Lizbon diyor mesela ama o hengamede metropolitanmış, bölgeymiş, conselhoymuş turist ne bilsin, ne anlasın hangi Lizbonmuş, sınırı neymiş filan)
Neyse ki artık kartları “Navegante” adı altında tek bir çatı altında toplayıp Lizbon Metropolitan Bölgesi’nde (yani Setubal’ı da kapsayan büyük bölgede) geçerli olacak şekilde güncellediler. O nedenle o sorun ortadan kalktı. (Bkz. Harita 1’deki 3 no’lu bölge. Bu kız size daha n’apsın?)
Neyse ki artık kartları “Navegante” adı altında tek bir çatı altında toplayıp Lizbon Metropolitan Bölgesi’nde (yani Setubal’ı da kapsayan büyük bölgenin tamamında) geçerli olacak şekilde güncellediler. O nedenle o sorun ortadan kalktı. (Bkz. Harita 1’deki 3 no’lu bölge. Bu kız size daha n’apsın?)
Ayrıca bu ayrımı bilmeniz, seyahat rehberlerimde yer yer değindiğim önemli noktaların konumu, ulaşım meselesi, takribi seyahat süresi, konaklama şeçenekleri… gibi birçok açıdan daha somut bir resim oluşmasını ve eğer seyahat edecekseniz turunuzu daha sağlıklı planlamanızı sağlayacak.
O yüzden kafanızda az çok bir fikir olsun derim.
Son olarak şehir olan Lizbon’a da burada biraz göz atalım, ne nerededir biraz fikriniz olsun.
Haritayı biraz daha yakınlaştırıp başkent Lizbon’a doğru indiğimizde, ölçek büyüdükçe Lizbon’un en popüler mekanları da yavaş yavaş belirmeye başlıyor: Alcântara, Belém (evet, işte o ünlü turtaların mekânı=) ), Benfica…
Bazı isimlerin, Lizbon’a hiç gitmemiş olsanız bile size bir yerlerden tanıdık geleceğine eminim.
Portekizliler, bunları “Freguesia” olarak adlandırıyor ancak biz kolaylık olması için semt diyelim. Lizbon şehri, bu şekilde 24 farklı semtten oluşuyor.
Son olarak bu freguesia yani semtler ise, mahalle olarak adlandırabileceğimiz kısımlarla ayrılıyor. Portekizliler bunlara ‘Bairro‘ diyor.
Bu mahalleler arasında Chiado & Bairro Alto, Belém, Parque das Nações (Milletler Parkı), Alfama ve Baixa gibi bairrolar yer alıyor ve bunlar Lizbon’un en işlek, en çok ziyaretçi çeken kısımları. (Yukarıdaki harita 4’te genel olarak sarı ve mor kısımlar diyebiliriz.)
(Bunların hepsini size ayrı ayrı tanıttığım seyahat notlarıma bakmayı unutmayın.)
İşte, Lizbon’a turistik seyahat planlamaya kalktığınızda, en çok karşınıza çıkacak olan bölgeler bunlar. Şimdi haritaya biraz geri çekilip bir daha bakın.
Lizbon ana bölgesinin büyüklüğünü şimdi daha iyi anlıyorsunuz, değil mi?
Tabii bu biz gezginler için iyi bir şey. Çünkü, Lizbon ana bölgesi de, bize Cascais, Mafra, Sintra gibi her biri farklı bir özelliğiyle öne çıkan seyahat noktaları ve haliyle birbirinden farklı ama hepsi oldukça keyifli deneyimler vaat ediyor.
Ve elbette, bunların hepsini beraber keşfediyor olacağız.
Hazırsanız başlayalım!
The Oldest House in Lisbon That Survived The Great Earthquake of 1755
500 year-old house, stands as a testament to the Lisbon’s enduring history in the heart of the second oldest neighbourhood of Europe, Alfama.
Salinas de Rio Maior: Unique Salt Pans of Portugal
Visit the unique salt pans of Portugal in Rio Maior which is one of the last active ones in Europe with me; discover the region which offers an extraordinary stay.
Portuguese Naval Museum: Sailing to the Maritime History of Portugal
Dive into the depths of Portugal’s maritime heritage at the Portuguese Naval Museum, where history comes to life through captivating exhibits and centuries of seafaring legacy.
Alternative Peniche Guide In the Light of Legends & Stories
Everything you must know about a weekend in Peniche. Suggestions on what to see and do, where to eat and where to stay. Don’t miss my practical guide!
ENG 
TR